راههای ایجاد انگیزه توسط اساتید
راههای ایجاد انگیزه توسط اساتید
ویژگیهای اخلاقی
الگو بودن از جمیع جهات (علمی، اخلاقی، معنوی، اجتماعی و...)
دلسوزی نسبت به طلبه و پیگیری مسائل شخصی زندگی او (درس معلم ار بود زمزمه محبتی جمعه به مکتب آورد طفل گریزپای را)
اهتمام به پرورش طلبه به موازات آموزش آن
متخلق بودن به اخلاق عملی: مانند برخورد مهربانانه، سلام، تواضع، و پرهیز از تندخویی، بدگویی و طنزهای سبک
ویژگیهای علمی و مهارتی
قدرت علمی کافی
بیان جذاب، لطیف و متنوع و توان ارائه روان و تفهیم کامل درس
نشاط و طراوت علمی و تدریسی.
موفق بودن در چشم شاگردان
اطلاعات کافی در باره روحیه جوان و مطالعات روانشناختی در این باره
تبیینها و تذکرات
امیدوارکردن طلبه به طلبگی و آینده
ارائه افق دور دست فعالیتهای حوزوی و آرمان بلند به طلبه به صورتی که شور و هیجان فراوانی در دل او بیفکند
نشان دادن هدفهای جزئی در کنار آرمان بلند تا طلبه با احساس دستیابی بدان برای حرکت آینده امیدوارتر باشد
تبیین طلبگی به عنوان واجب عینی
تشریح خدمات و وظایف طلبه در جامعه
بیان جذابیتها و شیرینیهای طلبگی
تبیین جایگاه حوزه به عنوان بهترین و تنها مرکز آموزش تخصصی معارف دینی علیرغم برخی اشکالات
توجه دادن به اخلاق و معنویت
بیان جایگاه تعلیم و تعلم در اسلام و فضیلت علم
بیان اجر و ثواب تحمل سختیها و ناملایمات
توجه به این که هر کاری سخت است و سختی و دشواری تنها در طلبگی نیست
شناساندن دردهای اجتماع و نشان دادن درمان آن
شروع درس با یک آیه، حدیث یا سخن اخلاقی
بیان مطالب جنبی در کنار درس و استفاده از فرصتهای جانبی
معرفی الگوهای موفق و انسانهای باانگیزه خصوصا شخصیتهای زنده و شرح احوال آنان
توجه دادن به بهداشت فردی و محیطی و تغذیه
در ارتباط با طلبه
ارتباط صمیمی با شاگردان و حضور در اتاقها و منازل آنان
همراهی با طلاب در تفریحات و برنامههای متفرقه
بیان نقاط قوت، توانمندیها و محسنات هر یک از طلاب به خود او و در جمع
نشان دادن موفقیت طلبه و ثمرات کار به او.
ایجاد احساس توانایی و امید به رسیدن به هدف. این حس که طلبه با تلاشی معقول به موفقیت خواهد رسید.[1]
ایجاد احساس فایدهمندی در دل طلاب.
ایجاد امید به آینده در دل طلاب
پیگیری مباحثات و حضور در مباحثات
رعایت مساوات در ارتباط با طلاب (با طلبه ضعیف هم ارتباط داشته باشد)
پرهیز از بیان مشکلات مادی خود به طلاب
درک کامل مشکلات طلبه و تلاش برای رفع آن
مشارکت دادن طلبه در کلاس
استعدادسنجی طلبه و کمک به او برای موفقیت در انتخاب گرایش تخصصی
به روز تربیت کردن طلبه (مثلا طلبه که ادبیات عرب میآموزد باید مکالمه عربی و عربی جدید نیز بلد باشد).
هدفمندکردن طلبه (به صورتی که طلبه بتواند قدمهای بعدی حرکت خود را به خوبی ببیند)
تشویق طلبهای که نسبت به گذشته خود رشد نسبی داشته است (مسابقه با خود)
دادن مسولیت در حد توان و در محدوده درس
تقویت روحیه تعهد در طلاب (اعتماد سازی)
حفظ حرمت طلبه در مدرسه
شخصیت دادن به طلبه در مدرسه و روستای محل زندگی (شرکت در مراسمات و پذیرش دعوت، نام نیکو)
ایجاد رقابت میان طلاب
توجه ویژه به نخبگان کلاس
نظارت مداوم بر کار طلاب تا احساس ارزشمندی کنند
رعایت تنوع، استفاده از قالبهای جدید و شکستن کلیشههای رایج، خصوصا برای طلاب مبتدی و جوان که روحیه نوگرا و تنوعجو دارند.
بهرهگیری از شاگردان در امر تدریس و مباحث کمک آموزشی و رسیدگی به ضعیفترها
در تدریس
ساده گرفتن امتحانات میانی
کاربردی نشان دادن دروس و بیان جایگاه مباحث
آموزشهای مهارتهای درسی در حین درس (مانند مهارت مطالعه، مباحثه، تسهیل متن، یادداشت برداری، پژوهش، منبعشناسی)
بیان ملموس کاربرد دروس و فواید یادگیری آن
معرفی منابع کمکی برای تقویت بنیه علمی
تشویق مادی و معنوی نه سرکوفت
برگزاری آزمونهای با جایزه
استفاده از امتحان به عنوان یکی از ابزارهای آموزشی نه به قصد مچگیری
بدبین نکردن طلبه نسبت به کتاب درسی
نشان دادن جایگاه علوم حوزه در میان علوم روز
ایجاد گروههای علمی در کلاس
تنوع در روش درس
تصحیح به موقع برگههای امتحانی
مشاهده دفاتر و کتابهای طلاب و ارائه راهنماییهای لازم در مورد انجام تکالیف در دفتر و رسیدگی به کتاب درسی
[اگر یک کار طوری ارائه شود که دستنایافتنی و دور از دسترس دیده شود، مخاطب از اول تصمیم به عمل و اقدام نمیگیرد. مثلا دستور مفصل نماز شب برای جوانی که تا کنون نماز شب نخوانده بسیار بزرگ و دور از دسترس تلقی میشود. به همین جهت لازم است در آغاز کار تنها به یک رکعت نماز وتر بدون مستحبات و ادعیه و قنوت تأکید شود.
اگر معلم کلاس درس خود را در حیاط یا پشت بام مدرسه برقرار کند یا در اعطای جوایز یا پذیرایی نوآوری کند و از حدود تعارفات رسمی فراتر رود به شدت توجه شاگردان را جلب و انگیزه آنان را افزایش میدهد.
محمد عالمزاده نوري