كتابخانه عمومي شماره 2 شهرستان بهشهر

اين گل زيبا از طريق پياز و كشت گلخانه‌اي تكثير مي ‌شود و هم اكنون پرورش آن در باغ‌ها و گلخانه‌ها در سطح وسيعي از اروپا رواج دارد.

رويش اين گياه به طور طبيعي در دشت‌هاي ايران از اواسط فروردين شروع شده و اواخر فروردين تا اوايل ارديبهشت ماه، مرحله گل‌دهي آن شروع مي‌شود.

اواسط تا اواخر ارديبهشت، اوج شكوفايي و گل‌دهي اين گياه و زيبايي بي‌نظير دشت كوهرنگ چهارمحال و بختياري است كه با پوششي از فرش سبز و سرخ، حيرت و تحسين را در نگاه تماشاگرانش مي‌نشاند.

پس از اين دوره كوتاه، برگ‌ها زرد و پژمرده و خشك مي‌شوند، به طوري كه در خرداد از گياه بجز چند ساقه چوبي چيز ديگري باقي نمي‌ماند.

اما ارديبهشت، ماهي است كه دشت لاله واژگون كوهرنگ، ميزبان مسافران استان چهارمحال و بختياري است كه همه ساله از اقصا نقاط ايران‌زمين براي ديدن اين گل سر به زير به اين استان سفر مي‌كنند تا شاهد يكي از زيباترين و بكرترين تجليات هستي و جاذبه‌هاي طبيعي باشند.

مدير كل روابط عمومي اداره كل منابع طبيعي و آبخيزداري استان چهارمحال و بختياري با بيان اين‌كه لاله‌هاي واژگون ازجمله گونه‌هاي گياهي بومي ايران است و در هيچ جاي دنيا به صورت طبيعي رشد و نمو نمي‌كند، به «جام‌جم» گفت: منابع طبيعي موهبتي الهي هستند كه علاوه بر زيبايي و طراوتشان، نقش اساسي و زيربنايي را در حيات اجتماعي و اقتصادي جامعه ايفا مي‌كنند و دشت زيباي لاله‌هاي واژگون در استان چهارمحال و بختياري از جمله اين مظاهر زيباي طبيعي به شمار مي‌رود.

غلامرضا بابايي با بيان اين‌كه همه ما اعم از مردم و مسوولان بايد در حفظ و نگهداري اين منطقه زيبا احساس مسووليت كنيم، افزود: در صورت مشاهده هرگونه تخلف از سوي بازديدكنندگان، اعم از قطع و كندن گل و ساقه يا برداشت پيازچه و تخريب دشت، ضابطان قضايي و ماموران يگان حفاظت و انتظامي بر حسب وظيفه با متخلفان برخورد قانوني خواهند كرد.

وي تاكيد كرد: براساس ماده 43 قانون حفاظت و بهره‌برداري از جنگل‌ها و مراتع كشور و ماده 690 قانون مجازات اسلامي و مصوبات كميته فني اداره كل منابع طبيعي و آبخيزداري استان به ازاي قطع هر ساقه گل، مبلغ 20 هزار ريال و هر پيازچه گل لاله واژگون 50 هزار ريال خسارت گرفته مي‌شود.

سرپرست معاونت گردشگري سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري چهارمحال و بختياري نيز گفت: با همكاري اداره كل منابع طبيعي، 2 هكتار از مجموعه گردشگري دشت لاله به اين سازمان واگذار شد تا طرح آزمايشي تيمارزدايي در آن انجام گيرد و انجام اين طرح اثرات مثبتي در پي داشت و لاله‌هايي كه در اين طرح آزمايشي قرار داشتند، هم نسبت به بقيه لاله‌ها رشد چشمگيرتر و هم طراوت و شادابي بيشتري داشتند.

پيمان فاضلي با بيان اين‌كه يكي از دغدغه‌هاي ما حفظ و مراقبت از اين ميراث طبيعي و دشت زيباست، افزود: پس از بازديد معاونت عمراني استانداري استان همراه مسوولان سازمان ميراث فرهنگي مقرر شد، دشت لاله فازبندي شده و براي احيا و مراقبت از آن از محل اعتبارات استاني و گروه‌هاي مردم‌ نهاد اعتباري به آن اختصاص يابد و حركت چشمگيري در اين زمينه صورت گيرد. همچنين بر اساس تصميم مشترك سازمان منابع طبيعي و‌ سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري مقرر شد تعدادي يگان ويژه از هر دو ارگان به صورت شبانه‌روزي در محل مستقر شده تا هم مامور حفظ و مراقبت از گل‌هاي اين دشت باشند و هم در اطلاع‌رساني، گردشگران را ياري دهند.

وي درباره تعداد بازديدكنندگان و گردشگراني كه به اين منطقه سفر مي‌كنند گفت: سال گذشته در طول دوره گل‌دهي اين گياه، بيش از 100 هزار گردشگر به اين منطقه سفر و از اين دشت زيبا بازديد كردند. امسال نيز تخمين زده مي‌شود روزانه و به طور متوسط حدود 7 تا 10 هزار نفر از اين منطقه بازديد كنند.

بحث حفظ و مراقبت از دشت لاله‌هاي واژگون در حالي از سوي مسوولان مطرح مي‌شود كه براساس اطلاعات دريافتي در سال‌هاي اخير اين دشت بيش از گذشته شاهد دستان نامهرباني بوده است كه بر گلوي لاله‌هاي سربه زيرش چنگ انداخته و آنها را بيرحمانه از ريشه كنده‌‌اند. بنابر اظهارات دوستداران محيط زيست بيشتر مسافراني كه به اين منطقه سفر مي‌كنند از سر خودخواهي تنها به فكر بردن و كاشتن اين گل زيبا در محل زندگي خود هستند، لذا با بيل و بيلچه به جان پياز اين گياه افتاده و آن را از ريشه در مي‌آورند و به شهر مي‌برند تا در گلدان خانه خود بكارند غافل از اين كه جاي اين گل دشت و صحراست و جايي غير از آن دوام نمي‌آورد و خشك و پژمرده مي‌شود؛ كاري بي‌ثمر كه خطر انقراض اين گياه وحشي در موطن اصلي خود را نيز به همراه خواهد داشت.

اين منطقه اگرچه حفاظت شده است، اما به دليل وسعت زياد آن و تعداد كم ماموران و محيط‌بانان برخي مناطق از ديد ناظران منابع طبيعي پنهان مانده و همين مساله باعث سوءاستفاده برخي مسافراني مي‌شود كه ناآگاهانه تيشه به ريشه اين گياه و دشت زيباي پرورش‌دهنده آن مي‌زنند. بر اساس اين گزارش، در قسمتي از اين دشت كه از ديد ماموران مخفي است تعداد لاله‌هاي له شده و پژمرده روي زمين بيش از لاله‌هايي هستند كه با شادابي و طراوتشان خستگي را از روح و روان آدمي مي‌گيرند.

در حال حاضر چراي احشام، تخريب زيستگاه براي ايجاد اراضي كشاورزي، برداشت مستقيم اين گياه و عرضه به بازار مهم‌ترين عوامل تهديد لاله‌هاي واژگون هستند.

اين گل سازگاري زيادي با دامنه‌هاي سنگلاخي و صخره‌اي دارد و در صورت عدم تخريب به واسطه دام و انسان حتي 10000 شاخه از آن را در يك دشت مي‌توان مشاهده كرد.

علاوه بر دشت كوهرنگ و كوه‌هاي صمصامي در چهارمحال و بختياري ـ كه زادگاه اصلي لاله‌هاي واژگون است ـ ديگر مناطق ايران نظير گلستان‌كوه در منطقه خوانسار استان اصفهان و دشت‌هاي ييلاقي سررود و دامنه‌هاي دنا در استان كهگيلويه و بويراحمد نيز از ديگر مناطقي هستند كه اين گياه به وفور در آنجا مي‌رويد و مي‌توان براي ديدن لاله‌هاي واژگون به آنجا سفر كرد.

نمونه‌هاي زيبايي هم از اين گل در كردستان ديده مي‌شود كه به آن شيلر مي‌گويند و كمي كوتاه‌تر از نمونه‌هاي جنوبي زاگرس است.

ارتفاعات، ديمزارهاي گندم، حاشيه جاده‌ها و دشت‌هاي وسيعي از شهرستان مانه‌ و سملقان در خراسان شمالي نيز از ديگر رويشگاه‌هاي اين گل اساطيري است. لاله‌هاي واژگون اين استان از نظر ارتفاع و رنگ با لاله‌هاي واژگون استان‌هاي چهارمحال و بختياري و بويراحمد متفاوت است.

ارتفاعات اشتران كوه لرستان و شاهو در استان كرمانشاه نيز انبوهي از اين گل‌ها را در خود جاي داده‌اند. در پاوه و اورامانات استان كرمانشاه هنوز به اين گل، اشك سياوش مي‌گويند.

دشت كوهرنگ در 12 كيلومتري چلگرد و در نزديكي روستاي بنواستكي از توابع شهرستان كوهرنگ واقع شده و وسعت زياد (3 هزار و 400 هكتار)، پوشش گياهي بسيار زيبا و ارزشمند و وجودلاله‌هاي واژگون در 2 نوع قرمز و زرد و نيز نزديكي به ديگر جاذبه‌هاي قطب سياحتي كوهرنگ، از اين منطقه تفرجگاه بسيار مناسبي ساخته است.

محسن غفاري / جام‌جم چهارمحال و بختياري